Andrzej Fidyk. Twórczość i kontrowersje

Andrzej Fidyk to jeden z najważniejszych polskich dokumentalistów w historii. Pomnikowa wręcz postać została jednak otoczona silnymi kontrowersjami w 2024 roku, kiedy wybuchła tak zwana “sprawa Fidyka”. Zacznijmy jednak od początku.

Andrzej FIdyk urodził się w 1953 roku w Warszawie. W 1978 roku skończył magisterium z ekonomiki i organizacji handlu zagranicznego. W 1996 roku związał się z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach, gdzie kierował Zakładem Reżyserii Telewizyjno-Filmowej, a później został profesorem w Instytucie Sztuk Filmowych i Teatralnych w Szkole Filmowej im. Krzysztofa Kieślowskiego.

Wcześniej zaś, bo w 1980 roku, Fidyk trafił do TVP. Wygrał bowiem konkurs na kierownika produkcji. W 1982 roku znalazł się w Dziale Reportażu publicznego nadawcy. Do końca opisywanej dekady zrealizował produkcje “Idzie Grześ przez wieś”, “Optymistyczny film o niewidomych”, “Ich teatr”, “Prezydent”, “Noc w pałacu”, “Praga”, “Królewna Śnieżka, telefon i krowa”, “Paryż” i wreszcie “Defilada”. Ostatnia z nich jest uważana za jedną z najważniejszych, o ile nie najważniejszą, w całym dorobku Fidyka.

O czym opowiada “Defilada”?

“Defilada” to polski film dokumentalny traktujący o Korei Północnej. Jego polska premiera miała miejsce w 1989 roku, a światowa w 2005. Wydaje się, że wcześniejsze wypuszczenie filmu na rynek globalny nie było możliwe ze względu na dopiero rozpoczynającą się transformację w Polsce, a także pozostawanie przy życiu Kim Ir Sena, czyli głównego “bohatera” dzieła Fidyka.

“Defilada” koncentruje się bowiem na ukazaniu skrajności kultu jednostki. Dokument pozornie wydaje się beznamiętny, ale w gruncie dobrze pokazuje absurdy północnokoreańskiego reżimu. Jednocześnie jednak film został odebrany dwojako – w Europie przyjęto go jako nieco zakamuflowaną, ale stanowczą krytykę reżimu, w Korei zaś był traktowany jako pochwała totalitaryzmu.

Fidyk odpowiadał za reżyserię i scenariusz dokumentu. Film otrzymał nagrodę na festiwalu w Perugii.

Dalsze losy Fidyka

W 1996 roku Fidyk został szefem Redakcji Filmów Dokumentalnych Programu 1 TVP. Jego program “Czas na dokument” trzykrotnie otrzymał nagrodę Wiktora. W kolejnych latach postawały nowe programy dokumentalne, takie jak “Miej oczy szeroko otwarte”, “Oglądaj z Andrzejem Fidykiem” i “Czas na kontrowersyjny dokument”.

Dokumentalista stworzył jeszcze bardzo dobrze przyjęty “Sen Staszka w Teheranie”. Dla BBC wyprodukował zaś “Diabła w Moskwie” i “Rosyjski Striptease”. Problematyce Rosji Fidyk poświęcał wiele miejsca w swojej twórczości. W niektórych jego filmach kluczową rolę odgrywają oligarchowie, którzy majątki lokowali w klubach piłkarskich. Losy takich drużyn możecie sprawdzić między innymi na Forbet kod promocyjny poprzez stronę meczyki.pl/bukmacherzy/forbet-kod-promocyjny/91.

W 2000 roku Fidyk otrzymał Złoty Krzyż Zasługi, natomiast w 2013 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

Kontrowersje

W listopadzie 2024 roku portal OKO.press opublikował reportaż, w którym jedna z absolwentek Gdyńskiej Szkoły Filmowej oskarżyła Andrzeja Fidyka o wykorzystanie seksualne. Według relacji kobiety, reżyser – będący wówczas jej wykładowcą – zapraszał ją na prywatne spotkania, przesyłał wiadomości o intymnym charakterze i podczas jednej z nocy, po wspólnym spożywaniu alkoholu, miał ją wykorzystać seksualnie. Kobieta opisała sytuację jako nadużycie i wskazywała na traumę oraz poczucie upokorzenia.

Fidyk nie odniósł się publicznie do zarzutów. Szkoła Filmowa przyznała, że wiedziała o sprawie, ale nie podjęła działań, ponieważ nie została oficjalnie zgłoszona. Mimo to zrezygnowano z dalszej współpracy z reżyserem. W grudniu 2024 roku prokuratura wszczęła postępowanie bez postawienia zarzutów. Badała, czy doszło do przestępstwa nadużycia uprawnień przez osobę pełniącą funkcję publiczną. Sprawa Fidyka do dziś pozostaje nierozstrzygnięta.